آخرین اخبار
کارت سوخت و شوک قیمتی دولت بی تدبیر
خلاصه خبر
سهمیه بندی کوپنی در دوران جنگ تحمیلی و افزایش قیمت در دورانهای مختلف گذشته بوده ایم. لکن دو رویداد مهم و متفاوت با قبل در دو دولت اخیر رخ داده است . که بطور اجمال بدان پرداخته میشود :
دکتر سید جواد هاشمی فشارکی
بنزین یک کالای مهم و راهبردی بوده ونقش بسیار زیادی در تردد عمومی و فردی دارد و اغلب فعالیتهای اجتماعی بر آن استوار است . علیرغم گسترش شیوه نوین خدمات رسانی ، معذا ترددهای اداری و شخصی افزایش یافته و برهمین اساس نیز روز بروز مصرف بنزین در حال افزایش بوده و قیمت آن نیز روبه افزایش نهاده است واین افزایش تاثیر مستقیمی بر هزینه های ایاب و ذهاب وغیرمستقیم برکالاهای دیگر داشته ودارد . درخصوص سهمیه بندی و افزایش قیمت درگذشته شاهد صف های طویل در دوران وقوع انقلاب اسلامی ، سهمیه بندی کوپنی در دوران جنگ تحمیلی و افزایش قیمت در دورانهای مختلف بوده ایم. لکن دو رویداد مهم و متفاوت با قبل در دو دولت اخیر رخ داده است . که بطور اجمال بدان پرداخته میشود :
الف ) دردولت 9 و 10
برای نخستین باردر کشور ، کارت سوخت تدارک دیده شد و شرکت توزیع مجهز به سامانه درکل کشور و جایگاههای سوخت نیزمجهزبدستگاههای کارت خوان های سوخت شده وسپس سهمیه بندی ومدیریت مصرف در این دولت اجرا شد.منهای نقاط ضعف دولت احمدی نژاد ، این اقدام فواید زیررا بهمراه داشت :
عمده ترین فواید ان
در شرایطی که دشمن در صدد تحریم واردات بنزین کشور بود، با تغییر پتروشیمی ها و افزایش تولید داخلی و نیز سهمیه بندی بنزین ، این حربه از دست دشمن برای فشار برمردم گرفته شد .
امار دقیقی ازمیزان مصرف سراسر کشوربدست آمد
امکان مدیریت برعرضه و تقاضای بنزین بوجود آمد.
موضوع قاچاق بنزین به خارج کشور را نزدیک به صفر کاهش داد.
از محل کاهش توزیع بنزین صرفه جوییهایی را نیز برای بودجه کشور بوجود آورد .
وسایر موارد خرد دیگر
ب) دردولت 11 و12
دولت موسوم به تدبیر وامید در آغاز فعالیت خود ، این اقدام ملی را به یکباره متوقف کردو بلا استفاده ماندن حجم سنگین هزینه شده در زیرساختهای سامانه ، سبب خسارتهای زیادی شد. اجمالا در زیر به ان پرداخته میشود :
ادله متوقف و لغو آن :
دو نرخی کردن بنزین فساد زاست.
کارت سوخت هزینه زاید بود .
دوران کوپنی شدن گذشته است
و ادله نامعلوم دیگر
پیامدهای لغو آن
حذف کارت سوخت، به معنای فاصله‌گیری از شفافیت آماری
تشدید قاچاق سوخت : در این مدت روزانه ۱۰۰ میلیارد تومان خسارت بواسطه قاچاق بنزین از کشور رخ داد؛ یعنی ماهانه سه هزار میلیارد و سالانه ۳۶ هزار میلیارد تومان.
بلااستفاده ماندن و مستهلک شدن تجهیز سامانه هوشمندسوخت
پیامدهای منفی ناشی از بی اعتمادی به تصمیمات مدیریتی و زوال اخلاق کاری در برخی دولتمردان
وسایر موارد دیگر
اجرای دوباره کارت سوخت و سهمیه بندی
در ساعت صفر روز جمعه 24 ابان ماه سال 98 به یکباره ، سهمیه بندی سوخت و افزایش یک ونیم تا سه برابری بنزین اعلام میشود. منهای چگونگی اینتصمیم وعدم اطلاع مجلس شورای اسلامی و ابهامات در نحوه هزینه کرد آن درامد حاصله از آن ، ....
دولت فعلی بعداز حدود شش سال مجددا انرا پیاده سازی کرد . منهای پرداختن خسارات وارده در طول سالهای توقف آن ، در شیوه وروش اجرای دوباره آن موارد زیر قابل تامل می باشد :
انتخاب نامناسب زمان اعلام ، سبب تلخ شدن کام مردم در روز میلاد دومعصوم (ع) گردید.
عدم استفاده از روش مرحله ای ، که لازم بودابتدا سهمیه بندی از طریق کارت سوخت اعمال شده و سبب مدیریت مصرف عمومی میشد وسپس مرحله قیمت میشد .
بجای افزایش شدید قیمت بنزین ،لازم بود از روش پلکانی افزایش قیمت بهره گیری شود، که میتوانست از ایجاد شوک روانی و تورمی آن بکاهد .
اطلاع رسانی و ایجاد شفافیت در پیش از اعلام و مشارکت دادن مردم که میتوانست زمینه آمادگی عمومی را بهمراه آورد .
خلا اطلاع رسانی ، سبب برخورد گاز انبری با مردم ومسئولان شد
عدم پیش بینی ملاحظات امنیتی ومدیریت بحران ، که میتوانست مانع خسارت رسانی فرصت طلبان و مشکلات ترددهای مردمی شهروندان گردد .
مصرف روزانه بنزین از ۶۰ میلیون لیتر به افزایشی تا ۱۰۰ میلیون لیتر
بوجود آمدن صفهای طویل در روزهای آغازین اعمال سهمیه بندی جدید
مخفی کاری دولت وپیشگیری از مخالفت نهادهای دیگر مثل مجلس شورای اسلامی
مواجه کردن همه نهادها با کار انجام شده و بدون بازگشت
زمینه سازی برای فرصت طلبان درمیان اعتراضات مردمی وتکرار صحنه های آشوبهای خیابانی در کدر کردن چهره مردمی نظام و درتشابه قرارگرفتن ماندن کشورهای غیرمردمی
اگر یک هفته قبل در این زمینه اطلاع رسانی می شد ، شاید 280 میلیارد تومان هزینه بهمراه می داشت اما الان صدها میلیارد خسارت به اموال عمومی و مردمی ایجاد شد.
بهمراه آوردن تلفات جانی درمیان اعتراض و آشوب
تحمیل کردن بارحمایتی رهبرانقلاب بلحاظ شرایط حاد کشور و مصلحت حفظ ارکان کلان کشور
دستپاچگی دولت در ارایه مکملهای ارام بخش ومسکن های موقتی و انتقال شوک ایجاد شده به مدتی بعد
ج ) عبرتها وپیشنهادها
سهمیه بندی سوخت و افزایش قیمت سوخت وسایر موارد مشابه نیازهای عمومی ؛ یک موضوع ملی در حوزه اقتصاد کلان کشور و جامعه و آحاد مردم است و بایستی هراقدامی در یک برنامه بلند مدت تعیین گردیده و دولت ها منهای گرایشات سیاسی ومدیریتی خود ، با رویکرد منافع ملی و با رعایت مسایل اجتماعی و امنیتی به روش صحیح و منطقی انرا پیاده سازی و دنبال نمایند. ومانع از ایجاد مشکلات معیشتی مردم و تبعات روانی جامعه گردند.
سو روش نحوه اقدام اجرایی و سو مدیریت آن وپیامدهای بوجود آمده در حوادث گذشته مستقیما بعهده دولت 12 بوده و لازم است نسبت به جبران خسارات وارده وبرخورد با مدیران مربوطه برخورد قانونی صورت گیرد .
نظر به اینکه سال جدید شروع خواهد شد و با توجه به اینکه در میانه سال گذشته نیز قیمتها بصورت افسار گسیخته روند صعودی داشته اند و نیز نظر به اینکه در استانه انتخابات سرنوشت ساز وتحول افرین ریاست جمهوری قرار داریم وممکن است جریان غرب گرا مجدد دست به تحرکات و شوکهای قیمتی شوند ( پیش از انتخابات کاهش ارز و طلا و پس از آن رشد فنر گونه داشته باشیم ) ، لذا لازم است از شوکهای اقتصادی جدید و رشد مشکلات معیشتی مردم جلوگیری شده . و ضروری است نهادهای نظارتی ، مانند مجلس شورای اسلامی وسازمان بازرسی کل کشور و...بصورت ویژه به وضع فعلی و آینده قیمتها توجه مضاعف نمایند.
دکتر سید جواد هاشمی فشارکی ، پژوهشگر ومولف کتاب مدیریت شهری و مدیریت بحران
